کانون هم اندیشی سرطانکولورکتال

مجتمع بیمارستانی امامخمینی

سرطان تعریف گروهی از بیماریهاست که در آن سلولهای طبیعی بدن، توانایی خود برای کنترل رشد شان را از دست بدهند. سرطانها رشد می کنند، ممکن استبه بافتهای اطراف خود حمله کنند (تهاجم موضعی) و یا به نقاط دیگر بدن حمله کنند و در آنجا رشد کنند(دست اندازی دوردست). مقعد یا کانال مقعدی مسیری کوتاه برای خروج مدفوع از بدن است.

سرطان مقعد ناشی از سلولهای اطراف و یا قسمت داخلی مقعد است. سرطان مقعد اغلب نوعی از سرطان بنام کارسینومای سلول سنگفرشی است ( SCC)! انواع نادر دیگری از سرطان هم میتواند در کانال مقعدی رخ دهد که نیاز به مشورت با پزشک جراح برای ارزیابی و درمان مناسب دارد.

سلولهایی که بدخیم شده و یا در حالت پیش بدخیمی هستند اما هنوز به نقاط عمیق تر پوست نفوذ نکرده اند بعنوان درجه بالای نئوپلازی داخل اپیتلیالی مقعد نامیده میشوند.

با اینکه اینحالت پیش زمینه سرطان مقعد است، اما سرطان مقعد نیست و درمان آن متفاوت است. جراح کولورکتال میتواند کمک کند تا تفاوت این دو روشن شود.

سرطان مقعد چقدر شایع است؟

سالانه حدود 6000 مورد جدید سرطان مقعد در امریکا تشخیص داده میشوند که حدود 2-1% از سرطانهای روده می باشد. تقریباً از هر 600 نفر یک نفر در طول عمر خود مبتلا به این سرطان میشود( مقایسه با اینکه از هر 20 نفر، 1 نفر دچار سرطان کولورکتال میشود) بر خلاف بعضی از سرطانها ، تعداد مبتلایان به سرطان مقعد، هر سال به آرامی افزایش می یابد.

چه کسانی در معرض خطر هستند؟

عوامل خطر چیزهایی هستند که احتمال ابتلا فرد به بیماری را افزایش می دهند. سرطان مقعد با یک عفونت توسط HPV( ویروس پاپیلومای انسانی) در ارتباط است. HPVهمچنین میتواند، با عث زگیل در اطراف مقعد یا ناحیه تناسلی در مردان و زنان شده، اما برای پیشرفت سرطان مقعد حتما وجود زگیل لازم نیست. سابقه سرطانهای دیگر مرتبط با HPVبخصوص سرطان دهانه رحم، میتواند شما را در معرض ابتلا به سرطان مقعد قرار دهد.

 سایر عوامل خطر شامل:

  • سن بالای 55 سال
  • رابطه جنسی مقعدی
  • بیماریهای مقاربتی
  • شرکای جنسی متعدد
  • کشیدن سیگار
  • تضعیف سیستم ایمنی بدن( شیمی درمانی، پیوند، ابتلا به HIV)
  • التهاب مزمن موضعی ( فیستول طولانی مدت مقعد و یا زخم باز در ناحیه مقعد)
  • رادیوتراپی در ناحیه لگن

آیا سرطان مقعد قابل پیشگیری است؟

تعداد محدودی از سرطانها را می توان کاملاً پیشگیری نمود، اما خطر ابتلا به سرطان مقعد با اجتناب از عوامل خطر ذکر شده در بالا و با آزمایشات منظم کاهش می یابد. در مورد خطر ابتلا به HPVاستفاده از کاندوم باعث کاهش ابتلا میشود اما احتمال را از بین نمی برد.

واکسن HPVنیز باعث کاهش خطر ابتلا به سرطان مقعد در مردان و زنان میشود. افراد در معرض خطر بایستی با پزشک خود جهت غربالگری صحبت نمایند( همانند تست پاپ اسمیر برای سرطان دهانه رحم در خانمها) .شناسایی  و درمان بموقع نقاط پیش سرطانی در مقعد میتواند از ایجاد سرطان مقعد جلوگیری نماید.

علائم سرطان مقعد چیست؟

بسیاری از موارد سرطان مقعد زود تشخیص داده میشوند زیرا در محلی هستند که دکتر براحتی می بیند و زود به نتیجه می رسد.

بعضی از علائم سرطان مقعد شامل:

  • خونریزی مقعد یا رکتوم
  • توده یا غده در انتهای مقعد
  • درد مداوم یا مکرر و یا خارش ناحیه مقعد
  • تغییر عادات روده ای(داشتن دفعات اجابت مزاج بیشتر یا کمتر) و یا افزایش زور زدن در شروع دفع
  • باریک شدن مدفوع
  • خروج ترشحات مخاطی یا چرک از مقعد
  • تورم غدد لنفاوی در مقعد یا کشاله ران

البته این علائم درحالات دیگری مانند بواسیرنیز ممکن است بوجود آید اما نباید به آنها بی توجه باشید ( حتماً جدی بگیرید) با داشتن هر کدام از این علائم به جراح کولورکتال مراجعه نمائید.

سرطان مقعد چگونه تشخیص داده میشود؟

سرطان مقعد معمولاً در معاینه مقعدی بواسطه حضور هر یک از علائم ذکر شده در بالا تشخیص داده میشود اما ممکن است بطور اتفاقی در شرایط دیگر مثل معاینات سالانه مقعدی برای پروستات و یا در زمان معاینه لگن نیز تشخیص داده شود. هم چنین در آزمایشات توصیه شده برای جلوگیری از سرطان روده بزرگ نیز ممکن است تشخیص داده شود. برای ارزیابی یافته های غیر عادی می توان آندوسکوپی انجام داد. اگر یک نقطه غیرطبیعی در مقعد شناسایی شود نمونه برداری برای تعیین تشخیص انجام میشود. اگر تشخیص سرطان مقعد قطعی شد. آزمونهای تکمیلی برای تعیین شدت و میزان سرطانها پیشنهاد میشود.

سرطان مقعد چگونه درمان میشود؟

درمان اغلب موارد سرطان مقعد در بهبود کامل سرطان موثراست. 3 نوع درمان اساسی در این زمینه وجود دارد:

  1. جراحی:  برداشتن  توده سرطانی
  2. پرتو درمانی:  با دوز بالای اشعه  ایکس برای کشتن سلولهای سرطانی
  3. شیمی درمانی:  دادن دارو برای کشتن سلولهای سرطانی

در حال حاضر درمان ترکیبی رادیوتراپی و شیمی درمانی یک درمان استاندارد برای سرطان مقعد است. گاهی اوقات یک تومور بسیار کوچک و یا پیش تومور ممکن است با جراحی برداشته شود بدون اینکه نیاز به درمان بیشتر باشد(Local excision). گاهی عمل جراحی بزرگتر برای برداشتن سرطان مقعد مورد نیاز است که در آن نیاز به ایجاد کولوستومی در روده است( روده به پوست باز میشود و روی دیواره شکم به کیسه ای متصل میشود تا مدفوع درآن جمع گردد).

آیا نیاز به کولوستومی دارم؟

اکثر افراد مبتلا به سرطان مقعد  نیاز به کولوستومی ندارند. با این حال اگر تومور بطور کامل پاسخ به درمان ندهد و یا پس از درمان عود مجدد نماید و یا یک نوع غیر معمول از سرطان مقعد باشد، ممکن است به حذف مقعد و کولوستومی دائم نیاز باشد.     

                                                                                                                                                          

                                                                                                                                                                                                                 

                                                                                                  

                                                                                                                                                                                

پس از درمان سرطان مقعد چه اتفاقی می افتد؟

بیشتر سرطانهای مقعد با درمان ترکیبی بهبود می یابند .در موارد عود نیز درمان امکان پذیر است . البته اگر سریع تشخیص داده شوند. پیگیری در فواصل منظم و بررسی دقیق توسط پزشک حاذق و جراح کولورکتال بسیار مهم است تا نتایج درمان و کنترل از نظرعود بیماری صورت پذیرد. ممکن است مطالعات اضافه نیز توصیه شود.

آیا شما در معرض خطر سرطان کولورکتال هستید؟

سرطان روده بزرگ و رکتوم ، دومین سرطان کشنده در امریکا در بین زنان و مردان می باشد. خطر ابتلا با سن افزایش می یابد. برخی از افراد در معرض خطر وابسته به سابقه فامیلی و یا سابقه شخصی خود هستند. خبر خوب اینکه، سرطان روده بزرگ قابل پیشگیری است و در صورت تشخیص زودرس قابل علاج است.

سوالاتی در مورد سرطان روده بزرگ

اگر در معرض ابتلا به سرطان روده بزرگ هستید به سوالات زیر پاسخ دهید:

آیا سن شما 50 سال و یا بیشتر است ؟

آیا شما و یا یکی از اعضاء خانواده تان سابقه پولیپ روده بزرگ داشته اید؟

 آیا شما و یا یکی از اعضاء خانواده سابقه ابتلا به سرطان کولون داشته اید؟ 

       

                                                                     

  •  آیا شما بیماری التهابی روده مثل کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون داشته اید؟
  • آیا شما و یا یکی از اعضا خانواده سابقه سرطان تخمدان یا اندومتر یا معده داشته اید؟              

اگر پاسخ شما به هر یک از سوالات بله باشد میتوانید در معرض ابتلا به این بیماری باشید. صحبت با جراح کولورکتال و یا دیگر ارائه دهندگان برنامه های بهداشتی- مراقبتی در مورد غربالگری برای سرطان کولورکتال لازم است.( منظور از غربالگری ، انجام آزمایشات مربوط به بیماریست حتی اگر هیچ علامتی نداشته باشید).

غربالگری سرطان روده بزرگ و انتخاب شیوه زندگی سالم می تواند به جلوگیری ازبیماری کمک نماید.

غربالگری برای سرطان کولورکتال:

  • شروع غربالگری بطور منظم از 50 سا لگی                                                      
  • ورزش و حفظ وزن طبیعی
  • خوردن مقادیر زیاد سبزیجات ، میوه و غذاهای با فیبر بالا                                        
  • اجتناب از خوردن غذاهای سرشار از چربی
  • پرهیز از سیگار و پرهیز از نوشیدن الکل

  منبع :  https://www.fascrs.org/patients/disease-condition/anal-cancer

 ترجمه و گردآوری : نسرین معبود